|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
SERAMİK
GENEL BİLGİLER
Seramik, heykelden farklı olarak, sadece çamurdan yapılır. Seramik yapmak için; çamura, şekillendirici aletlere, boyaya ve çamuru pişirebileceğimiz özel seramik fırınlarına ihtiyaç vardır. Ayrıca torna denilen, bir eksen etrafında dönen bir tablanın üzerinde, ıslak çamur şekillendirmek isteniyorsa, torna aleti gerekir. Bunun dışında, seramik sofistike alet ve tekniklere gerek duyulmadan yapılabilen bir sanattır.
Seramik için önce yapılacak form seçilir. Bu seçime göre, değişik seçenekler arasından doğru kil tipi seçilir ve bu kil yoğurulur. Bu şekilde, seramiğin sağlamlığı garanti altına alınmış olunur. Yoğurulan çamur, işlenmeye hazır hale gelmiştir. Bundan sonra, çamura istenen form verilmeye başlanır. Bu işlem, elle ve aletlerle yapılır. Bu aşamada, çeşitli teknikler kullanılabileceği gibi, serbest çalışmak ta mümkündür. Bu, uzun sürebilen bir süreçtir. Yapılan formun boyutu, şekli, çamurun cinsi, oda sıcaklığı ve nemi gibi faktörler, yapım aşamasını değiştirebilen etmenlerdir.
Yapım esnasında, çalışma dışındaki zamanlarda, kilin kuruyarak işlenebilirliği azalmaması için, kilin nemi korunmalıdır. Bu nedenle, yapılmakta olan işler, torbalanıp ağzı bağlanarak kaldırılır. Eğer uzun süre çalışılmayacaksa, kil önce nemli bir beze sarılır, daha sonra torbalanır. Burada genel bir ilkeden sözetmekte yarar var; farklı iki çamur karıştırılmamalıdır. Zira kuruma hızları farklıdır ve bu durum kurutma sırasında çatlamalara, genleşme farklılıkları fırında kırılmalara yol açabilir. Ayrıca aynı çamurun ıslak kuru halleri de birbiriyle karıştırılmamalıdır. Bu çamurların su oranları farklı olduğu için, kururken sorunlar ortaya çıkabilmektedir. O nedenle daime fazla çamurla işe başlanmalı, artanı da yapılan işle beraber saklanarak, aynı nemde kalmaları sağlanmalıdır. Böylece ileride gerekebilecek muhtemel değişikler için çamur saklanmış olur.
Yapılan eserin son şeklini alması için, ilk nemini vermiş olması gerekir. Bu kuruluğa ulaşması için oda sıcaklığında bir süre bekletilen form, "kulak memesi" kıvamına gelince tekrar işlenmeye başlanır. Islak çamurla verilemeyen ince hatlar ve pürüssüz yüzey, bu aşamada sağlanır. Hem şekle son hali verilir, hem de seramiğin üstü tahta aletler veya tırnak ile bastırılarak cilalanabilir. Ancak bu aşamada, yeni parçalar eklemek veya radikal değişiklikler yapmaktan kaçınılmalıdır, çamur eklemek zor olduğu gibi, oyarken de işi kırma riski vardır. Bu nedenle, ayrıntıları yapmak ve oymak dışında, forma aşırı müdahaleden kaçınılır.
Son şekli de verildikten sonra, artık form tamamen kurumaya bırakılır. Oda sıcaklığında, gölgede kurutma yapılırken, işin nisbeten ince ve dışarıda kalan yerleri (sap gibi) daha çabuk kurur. Bu da iç gerilimlere neden olarak formu çatlatabilir. Bu nedenle, böyle açık kısımlar, birer naylon parçasıyla kapatılarak homojen kuruma sağlanmalıdır. İnce levha, kapak gibi geniş yüzeyli parçalarda da aynı durum söz konusudur. Örneğin kapağın kenarları daha çabuk kuruyarak küçülür, bu nedenle kapağın kenarları yukarı doğru eğilir ve kapağın düzlüğünü bozabilir. Bunu önlemenin yolu da, geniş ve dışarıdaki parçaların üzerine, ağırlık koymaktır.
Oda sıcaklığında, son nemini de veren seramik, artık seramik fırınına girmeye hazırdır. Fırında yüksek sıcaklıklarda yaklaşık üç gün kadar pişen çamur, çıktığında son derece sağlam ve çok farklı bir yapıya kavuşur; rengi, boyu ve sertliği değişir. Fırında pişen çamur; kullanılabilir, nemden ve sudan etkilenmez, boyanabilir ve fonksiyonel olarak iş görebilir.
Fırında pişen seramik, bundan sonra istenirse boyanır. Birçok değişik boya çeşidi ve rengi mevcuttur. Bu çeşitler, değişik kullanım, farklı renk seçenekleri, dayanıklılık, uygulama kolaylığı, tekrar fırınlama gereksinimi gibi değişik niteliklere sahiptir. Bu boyalardan forma en iyi gidecek olanı seçilir ve boyanır. Boyamadan sonra eğer gerek varsa seramik tekrar fırınlanır. Böylece seramik tamamlanmış olur.
